__gaTracker('send','pageview');

ŚMIERĆ PSZCZELARZA Lars Gustafsson

Lars Gustafsson, Śmierć pszczelarza, przeł. Zygmunt Łanowski, Czytelnik, Warszawa 1982.

TESTAMENT MISTRZA

„Śmierć pszczelarza” to ostatni tom powieściowego pięcioksięgu „Sprickorna i muren” (Szczeliny w murze), który miał pokazać kondycję Szwedów w latach 60. i 70. XX wieku. W Polsce ukazały się trzy części tego cyklu: „Wełna”, „Święto rodzinne” i „Śmierć pszczelarza” – wszystkie w kultowej serii „Nike” wydawnictwa Czytelnik. Twórczość Larsa Gustafssona poznałam zatem od końca, ale nie przeszkodziło mi to w odbiorze tej dojrzałej, głęboko humanistycznej prozy.

Lars Gustafsson - Śmierć pszczelarza

Tytułowy bohater „Śmierci pszczelarza” to Lars Lennart Westin, czterdziestoletni nauczyciel szkoły ludowej, który przechodzi na przedwczesną emeryturę. Rozwodzi się z żoną, zamieszkuje samotnie w chatce nad jeziorem i utrzymuje się ze sprzedaży miodu z własnej pasieki. W obliczu ciężkiej choroby wspomina różne etapy swojego życia, które poznajemy w postaci zapisków z trzech notatników: żółtego, niebieskiego i „obszarpanego”. Składają się one na refleksyjną i trochę przygnębiającą, ale niemęczącą lekturę. Bohater posługuje się językiem prostym i naturalnym jak otaczająca go przyroda, z którą czuje głęboką jedność.

Pszczelarza dręczy nie tylko ból związany z chorobą. Równie dotkliwie odczuwa fizycznie bezbolesne okresy lęku przed tym, że cierpienie powróci. W jego notatkach dominują refleksje o śmierci i świadomość, że wyobrażenie sobie swojej własnej jest niemożliwe. Bohater rozmyśla o sensie wszechświata, nie czując się przy tym mądrzejszym od starego omszałego kamienia za ulami w jego ogrodzie. Podkreśla głębokie zanurzenie człowieka w otaczającym świecie i we własnej biologii, która teraz daje mu się we znaki.

Lars Gustafsson był nie tylko powieściopisarzem, ale także filozofem, eseistą, poetą, krytykiem literackim i publicystą kulturalnym. Zenon Ciesielski w „Historii literatury szwedzkiej” podkreśla jego zasługi dla propagowania literatury polskiej za granicą – Gustafsson rozpowszechnił w Szwecji twórczość Witolda Gombrowicza. 80-letni wszechstronny artysta zmarł w zeszłym roku. Miesiąc przed śmiercią przyznano mu prestiżową Nagrodę im. Zbigniewa Herberta za całokształt twórczości poetyckiej.

  • Paweł Król

    Tytuł, jak sądzę, łatwo zapamiętam. Książki nie czytałem, ale może nadarzy się taka okazja.

    Wycofanie i rozmyślanie. Pamiętam, że spore wrażenie zrobiły na mnie Włoskie buty Mankella.